KOPULA TABANLI KURAKLIK ANALİZİ VE KURAKLIK TAHMİNLERİ

Kuraklık, salt yağış eksikliğine indirgenemeyecek kadar çok katmanlı; hidrolojik, tarımsal ve sosyo-ekonomik yansımalarıyla yönetimi güç bir doğa olayıdır. İklim değişikliği nedeniyle giderek daha sık ve şiddetli hale gelen bu olayların doğru analizi, su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi için kritik öneme sahiptir. Ancak, geleneksel tek değişkenli yöntemler (SPI gibi) genellikle yağış, sıcaklık ve buharlaşma gibi iklim parametreleri arasındaki karmaşık bağımlılık yapılarını yakalayamamaktadır. Söz konusu gereklilikten hareketle bu çalışmada, değişkenler arasındaki doğrusal olmayan ilişkileri ve kuyruk bağımlılıklarını modelleme yeteneği ile öne çıkan “kopula fonksiyonları”na odaklanılmaktadır. Bu bölüm, kopula teorisinin matematiksel temelleri (Sklar Teoremi), marjinal dağılım seçimi, parametre tahmini ve model uyum testi gibi konuları kapsayan, ayrıntılı ve adım adım bir analiz sunmaktadır. Teorik çerçeveyi doğrulamak için, Standartlaştırılmış Yağış Endeksi (SPI) ve Standartlaştırılmış Yağış Evapotranspirasyon Endeksi (SPEI) temelinde bir vaka çalışması da sunulmaktadır. Sonuç olarak, kopula tabanlı çok değişkenli modellerin, ortak kuraklık olasılıklarını ve tekrar sürelerini belirlerken klasik yöntemlerden daha güvenilir sonuçlar verdiği vurgulanmaktadır. Bu modeller, risk yönetiminde etkili bir karar destek aracı olarak hizmet etmektedir.