TÜRKİYE’DE VERGİLERİN EKONOMİK SUÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Bu çalışma, Türkiye’de ekonomik suçların vergiler üzerindeki etkisini çok yönlü bir bakış açısıyla incelemektedir. Türk Vergi Kanunları ve Türk Ceza Kanunu kapsamında yer alan ekonomik suç türleri; suçların sosyo-ekonomik belirleyicileri ve vergilerle olan ilişkisi teorik ve ampirik yönleriyle ele alınmıştır. Ekonomik suç kavramı çerçevesinde vergi kaçakçılığı, vergi mahremiyetinin ihlali, dolandırıcılık, hileli iflas, kara para aklama ve kaçakçılık gibi suç türleri değerlendirilmiş; bu suçlara ilişkin cezai düzenlemeler Türk hukuk sistemi bağlamında incelenmiştir. Suçların ortaya çıkmasında etkili olan işsizlik, gelir dağılımı, yoksulluk, kentleşme ve coğrafi faktörler gibi sosyo-ekonomik değişkenlerin ekonomik suçlar üzerindeki dolaylı etkileri tartışılmıştır. 2013–2020 dönemi verileriyle Türkiye’nin 12 bölgesine yönelik yapılan analizler, vergiler ile ekonomik suç oranları arasında bölgeler ve yıllar arasında değişen, tek yönlü olmayan bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Bulgular, vergi gelirlerindeki değişimlerin ekonomik suç oranlarını her bölgede aynı doğrultuda etkilemediğini; ilişkinin ekonomik yapı, kayıt dışılık ve denetim kapasitesi gibi faktörlere göre farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Gelir dağılımındaki adaletsizlik, yüksek vergi oranları ve karmaşık mevzuat yapısı ise ekonomik suçlara zemin hazırlayan unsurlar olarak değerlendirilmektedir.

Sonuç olarak, Türkiye’de ekonomik suçlarla mücadelenin yalnızca cezai yaptırımlarla sınırlı kalmaması; adil, sade ve denetlenebilir bir vergi sistemi ile desteklenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Vergi ahlakının güçlendirilmesi, bölgesel eşitsizliklerin azaltılması, denetim mekanizmalarının etkinleştirilmesi ve ekonomik adaletin sağlanması, ekonomik suçların önlenmesinde temel stratejiler olarak önerilmektedir.