KÜRESEL KRİZLER ÇERÇEVESİNDE TÜRKİYE’DE MALİ DENGE VE KAMU BORCU: KAMU MALİYESİ GÖSTERGELERİ

Bu çalışma, Türkiye’nin 2008 küresel finans krizi ve 2020 Covid-19 pandemisi dönemlerinde yaşadığı ekonomik kırılganlıkları ve bu süreçlerin kamu maliyesine yansımalarını karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Analizde kullanılan tüm göstergeler IMF’nin WEO veri tabanından alınmıştır. Grafikler, Türkiye ekonomisinin her iki kriz döneminde de hızlı ve sert şoklara maruz kaldığını açık biçimde göstermektedir.

2008’de yaşanan kriz daha çok finansal piyasalardan yayılmıştır. Bankacılık sistemi zorlanmış, kredi kanalları daralmış ve iç talep hızla gerilemiştir. Buna karşılık 2020’deki pandemi, ekonomik hayatı çok daha ani bir şekilde durdurmuştur. Özellikle hizmet sektöründe faaliyetlerin neredeyse tamamen durması büyümeyi olumsuz etkilemiştir. Üretim zincirlerinin kopması ve belirsizliklerin artması, ekonomide ciddi bir daralma yaratmıştır. Her iki dönemde hükûmet, ekonomideki kayıpları sınırlamak için genişleyici maliye politikaları uygulamıştır. Vergi ertelemeleri, sosyal destekler ve kredi kolaylıkları bu adımların başında gelmiştir. Bu politikalar kısa vadede ekonomiyi desteklemiş; ancak bütçe açığı ve kamu borcu oranlarında artışa yol açmıştır.

Genel olarak bulgular, Türkiye’nin kriz dönemlerinde mali alanı etkin kullanabildiğini göstermektedir. Ancak krizler sonrasında mali disipline dönülmesi, borç sürdürülebilirliği açısından önem taşımaktadır. Çalışmanın genel değerlendirmesi, güçlü bir mali yapının hem krizlere karşı dayanıklılığı artırdığı hem de toparlanmayı hızlandırdığı yönündedir.