KAMU ÖZEL İŞBİRLİĞİ (KÖİ) PROJELERİNİN FİNANSMANI

Toplumsal ihtiyaçların her geçen gün çeşitlenerek artması, kamu kesiminin genişliği ne olmalı? Sorusunun tazeliğini korumasına neden olmaktadır. Kamu ekonomisinin temel sorularından biri olan bu soru için şüphesiz net bir cevap vermek mümkün değildir. Zira özel kesim piyasa saikleriyle ve kâr maksimizasyonu hedefiyle faaliyette bulunduğundan, kamu kesimi, toplumsal alanı sahiplenmek zorunda kalmaktadır. Diğer bir ifadeyle özel kesimin veya bir başka ismiyle piyasanın, sosyal fayda oluşturma amacıyla toplumsal ihtiyaçları karşılamak gibi bir misyonu bulunmamaktadır. Devlet idarecilerinin toplumun tüm ihtiyaçlarını en başta finansman problemi nedeniyle karşılayabilmesi mümkün değildir? Zira vergiler başta olmak üzere, kamu gelirlerinin tahsilatında işler dönem başında bütçe ile planlandığı gibi gitmeme eğilimindedir. Bu nedenlerle kamunun, toplumsal faydayı arttırmayı amaçlayan ve toplumsal ihtiyaçları gidermeye yönelik birtakım plan/proje ve faaliyetler için başkaca (alternatif) finansman araçlarını keşfetmesi ve içlerinden bütçe dengesi açısından optimal olanı tercih ederek, kullanması son derece önem kazanmaktadır. Son yıllardan adı sıklıkla duyulan tabiri caizse gündemden düşmeyen kamu – özel işbirliği projeleri söz konusu alternatif yatırım seçeneklerinin başında gelmektedir. Burada devlet, hayata geçirmeyi hedeflediği/vadettiği belirli kamusal hizmetleri, özel kesimle işbirliği içinde faaliyete geçirmekte ve kendi bütçe dengesini rahatlatma amacı taşımaktadır. Böylelikle devlet bütçesi üzerinde harcamalar ile gelirler arasındaki denkleştiriciliğe, bu işbirlikleri sayesinde katkı sunmaktadır. Peki kamu özel işbirliği projelerinin finansman biçimleri nelerdir? İçlerinde hangileri, hangi nedenlerle daha çok tercih edilmektedir? Bu sorular, bu bölümün öncelikle cevaplanması gereken çıkış noktalarını oluşturmaktadır. Yap-işlet-devret, yap-işlet-kirala gibi klasik finansman yöntemlerinin, Türkiye açısından yerine daha çok karma (hibrit) finansman yöntemine bıraktığı ifade edilebilir. Tabi ki kamu özel işbirliği projesinin yapılmasına karar verildiğinde, kamu bütçesi açısından en avantajlı olan finansman yönteminin seçimi gerçekleştirilmelidir.