KAMU HASTANELERİNDE SATIN ALMA SÜREÇLERİNİN DÖNÜŞÜMÜ: DEVLET MALZEME OFİSİ MODELİ
Özet
Bu bölümde kamu hastanelerinde satın alma süreçlerinin dönüşümü, Devlet Malzeme Ofisi (DMO) modeli çerçevesinde ele alınmaktadır. Artan sağlık harcamaları, kaynakların sınırlılığı ve tedarik zincirindeki kırılganlıklar, kamu satın alma süreçlerinde merkezi çözümleri gündeme getirmiştir. DMO modeli, ölçek ekonomisi sayesinde maliyet avantajı sağlamayı, şeffaflığı artırmayı ve kamu kaynaklarının etkin kullanımını amaçlamaktadır. Literatürde, merkezi satın alma mekanizmalarının etkinlik, hesap verebilirlik ve kaliteyi artırdığına dair güçlü bulgular bulunmaktadır. Uluslararası vaka analizlerinde İngiltere NHS Supply Chain, Kanada'nın merkezi satın alma modeli ve Avrupa Birliği’nin COVID-19 aşıları için ortak satın alma mekanizmaları karşılaştırılmıştır. Analizler, merkezi yapıların kriz dönemlerinde tedarik güvenliği sağlarken, küçük ölçekli tedarikçilerin dışlanması ve şeffaflık eksiklikleri gibi sorunlar doğurabileceğini göstermektedir. Teorik açıdan Yeni Kamu İşletmeciliği, Ajans Teorisi, Ölçek Ekonomisi ve Kamu Değer Teorisi perspektiflerinden DMO modeli değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, Türkiye için sürdürülebilir bir satın alma sisteminin yalnızca maliyet etkinliği değil; şeffaflık, dijitalleşme, uluslararası işbirliği ve toplumsal faydayı da kapsaması gerektiği vurgulanmaktadır.
