DEMOGRAFİK DEĞİŞİM SÜRECİNDE TÜRKİYE’DE EMEKLİLERE YÖNELİK KAMUSAL POLİTİKALARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Bütün dünyada demografik değişimin en önemli göstergelerinden biri nüfusun yaşlanmasıdır. Artan yaşlılık mali ve kurumsal açından sosyal güvenlik sistemlerini etkilemektedir. Yaşlı sayılarının artmasıyla; emekli sayıları artmakta, sosyal güvenlik kurumlarının gelirleri düşmekte, artan yaşam sürelerine bağlı olarak emekli ödemeleri ve sağlık harcamaları artmakta ve bütçeden sosyal güvenlik sistemine yapılan katkılar giderek daha yüksek boyutlara çıkmaktadır. Demografik değişim, emeklilik sistemlerinde sürekli olarak yeniden reformlar yapılmasına neden olmaktadır. Reformlarda emeklilik ve prim gün sayısı artırılmakta, aylık bağlanma oranları düşürülmekte, tamamlayıcı emeklilik sistemleri gündeme gelmektedir. Yaşlı ve emekli sayılarının hızla artışı sosyal güvenlik aktüeryal dengesinin bozulmasına neden olmaktadır. Dünyadaki duruma benzer şekilde Türkiye’de nüfus hızla yaşlanmakta, 2025 yılında 65 yaş üstü nüfusun toplam nüfus içerisindeki oranı %10,7 iken bu rakamın 2060 yılında %27’ye, 2100’de %33,6’ya ulaşması beklenmektedir. 2009 yılında emekli sayısı 9 milyon 174 bin iken 2025 yılı ağustos ayında bu sayı 16 milyon 936 bin kişiye yükselmiştir. Türkiye’de nüfusun hızla yaşlanması, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği kadar, yaşlı bireylerin yaşam kalitesinin korunması açısından da yeni politika ihtiyaçlarını gündeme getirmektedir. 65 yaş üstü nüfusun toplam nüfus içindeki payının yükselmesi emekli sayısını artırmakta, artan yaşam süresi ile birlikte emeklilik döneminin uzaması hem ekonomik hem de sosyal açıdan yeni destek mekanizmalarını zorunlu kılmaktadır. Ülkemizde emeklilere maaş dışında çeşitli vergi kanunlarında muafiyet ve istisnalar sunulmakta, ulaşım hizmetlerinden indirimli faydalanma, öğrenci yurtlarında ücretsiz konaklama gibi başkaca destekler verilmektedir. Çalışmada Türkiye’de yaşlanan nüfusun emeklilik sistemine etkilerine değinilmiş, artan emekli sayılarına bağlı olarak emeklilere uygulanan vergi ve diğer harcama politikaları analiz edilmiştir.