SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA HEDEFLERİ TEMELİNDE YEŞİL KÖİ’LER: TREND ANALİZİ YAKLAŞIMI

Kamu-Özel İşbirlikleri (KÖİ), dünya genelinde uzun süredir uygulanan ve özellikle ulaşım, iletişim, altyapı ve sağlık sektörlerinde yoğunlaşan bir modeldir. Hükümetler açısından bütçe kısıtlarını aşmaya, özel sektör açısından ise kurumsal güvence ortamında yatırım yapmaya imkân tanır. Son yıllarda sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle birlikte KÖİ’ler “yeşil KÖİ” çerçevesinde yeniden değerlendirilmekte; ekonomik, çevresel ve toplumsal boyutların birlikte tasarlanması talep edilmektedir. Bununla birlikte sürdürülebilirlik kavramının ve KÖİ’lerin kendisinin literatürdeki tartışmalı konumu devam etmektedir. Çalışma; önce sürdürülebilirlik kavramının evrimini ve KÖİ’nin kurumsal çerçevesini özetlemekte, ardından yeşil KÖİ’lerin konumunu literatür taramasıyla irdelemektedir. Ampirik bölümde, Avrupa Yatırım Bankası bünyesindeki EPEC’in 28 ülkeyi kapsayan 1990–2020 verileriyle trend analizi yapılmış; yeşil KÖİ’lerin yıllar içindeki değişim yönü ve büyüklüğü ile toplam KÖİ evreni içindeki payları (proje sayısı ve değer bazında) hesaplanmıştır. Bulgular, yeşil KÖİ’lere yönelik eğilimin güçlendiğini, ancak “yeşil aklama” riskinin ciddiyetini koruduğunu göstermektedir. Politika düzeyinde öneriler, yeşil kriterlerin sözleşme başlangıcından itibaren bağlayıcı hale getirilmesi, ölçülebilir performans göstergeleri ve bağımsız doğrulama mekanizmaları kurulması yönündedir.