KAMU-ÖZEL İŞ BİRLİĞİ KAVRAMI, GELİŞİMİ VE UYGULAMA ÖRNEKLERİ

Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ), devletin ekonomik rolünde yaşanan dönüşümün bir sonucu olarak ortaya çıkan ve kamu hizmetlerinin özel sektör ile iş birliği içinde yürütülmesini esas alan alternatif bir kamu hizmeti sunum modelidir. Devletin ekonomideki müdahalesine ilişkin teorik yaklaşımlar, klasik iktisadın sınırlı devlet anlayışı ile Keynesyen genişletici kamu politikaları arasında değişim göstermiştir. 1970’lerde yaşanan stagflasyon krizi, Keynesyen talep yönetimi politikalarının etkinliğini sorgulatmış ve neoliberal yaklaşımın güç kazanmasına zemin hazırlamıştır. Bu süreçte küreselleşme, mali kısıtlar ve sermaye hareketlerinin serbestleşmesi gibi faktörler, kamu yönetiminin yapısal dönüşümünü hızlandırmıştır. Neo-liberal politikaların etkisiyle geleneksel kamu yönetimi yerini performans, etkinlik, verimlilik ve rekabet gibi ilkeleri önceleyen Yeni Kamu Yönetimi yaklaşımına bırakmıştır. Bu dönüşüm, kamu hizmetlerinin özel sektör tarafından yürütülebileceği yönündeki anlayışı güçlendirmiş ve KÖİ modellerinin yaygınlaşmasına katkı sağlamıştır. 1990’lardan itibaren birçok ülkede enerji, ulaşım, bilgi teknolojileri, su yönetimi, sağlık ve eğitim gibi büyük ölçekli altyapı yatırımlarında KÖİ modelleri uygulanmaya başlanmıştır. KÖİ’nin tercih edilmesinde kamu kaynaklarının yetersizliği, özel sektörün teknoloji ve sermaye kapasitesi, risk paylaşımı ve uzun vadeli finansman imkânları belirleyici olmuştur. Günümüzde KÖİ, kamu hizmetlerinin sürdürülebilir finansmanı ve etkin sunumu açısından önemli bir yönetişim ve finansman aracı haline gelmiştir.